

Κατά την αρχαία Ελληνική θρησκειολογία και μυθολογία μας, το Χάος προϋπήρχε των θεών. Από το Χάος σχηματίστηκε ο Ουρανός, που ήταν ο πρώτος "θεός", και η Γαία-Γη, καθώς και ο Ωκεανός και η μεγάλη θάλασσα Τηθύ. Απ' αυτό το φυσικό περιβάλλον γεννήθηκαν αργότερα οι θεοί και οι άνθρωποι, το ζωικό και το φυτικό βασίλειο της γης. Σύμφωνα μ' αυτές τις Ελληνικές δοξασίες ή ύλη προϋπήρχε και ύστερα δημιουργήθηκε το πνεύμα. Τα ονόματα αυτά του φυσικού περιβάλλοντος ταυτίζονται, κατά την Ελληνική παράδοση, με τα ονόματα των πρώτων "θεών", που θεωρούνται συγχρόνως και γενάρχες των Προατλάντων - Tιτάνων. Ο Ουρανός με τη μεγάλη μητέρα Γαία-Γη γέννησε τους Τιτάνες και τις Τιτανίδες. Τιτάνες ήταν ο Ωκεανός, ο Κοίος, ο Κρείος, ο Υπερίων, ο Ιαπετός και ο Κρόνος. Τιτανίδες ήταν η Τηθύς, η Θεία, η Θέμις, η Μνημοσύνη, η Φοίβη και η Ρέα. Τους Τιτάνες ο Ησίοδος τους θεωρεί ρίζες της γης και ανώτερα όντα (βλ. Θεογονία 727 επ.), και τους κατατάσσει στην πρώτη γενιά των "θεών". Οι ίδιοι γενάρχες ο Ουρανός και η Γαία τεκνοποίησαν και τη δεύτερη γενιά που ονομάστηκαν Κύκλωπες που ήταν ο Βρόντης, ο Στερόπης και ο Άργης. Αυτοί ήταν ασύγκριτοι τεχνίτες και κατασκευαστές όπλων, φτιάξανε τον κεραυνό, την βροντή και την τρίαινα, και σ' όλα τ' άλλα ήταν όμοιοι με τους "θεούς", αλλά ξεχώριζαν γιατί είχαν μόνο ένα κυκλικό μάτι στο μέτωπο, όπως λεει και το όνομά τους. . Ακολούθησε η τρίτη γενιά των Ουρανιδών που ονομάστηκαν Γίγαντες και ήταν ο Αιγαίων, ο Βριάρης, ο Κόττος και ο Γύγης. Αυτοί οι 4 αργότερα ονομάστηκαν Εκατόγχειρες. Από τον Τιτάνα Ωκεανό και την Τηθύ γεννήθηκαν οι Ωκεανίδες και οι Γοργίδες. Οι Ωκεανίδες ανέρχονται σε τρεις χιλιάδες κατά τις γραφές. Ο Όμηρος γράφει πως οι ονομαστότερες απ' αυτές είναι: Η Ευρυνόμη, η Πέρση, η Καλλιρόη, η Μελίβοια, η Πλειόνη, ή Φιλύρα (γέννησε το Χείρωνα με τον Κρόνο), η Δωδώνη, η Δωρίδα, η Ηλέκτρα (μητέρα της Ιριδας), η Διώνη, η Ευρώπη, η Ασία, η Μήτις, η Ησιόνη, η Καλυψώ, η Κλυμένη και η Στύγα. Όλες αυτές έγιναν μητέρες διάσημων ανδρών. Οι μεγάλες γενιές από το παραπάνω προγονικό δένδρο που ιδιαίτερα μας ενδιαφέρουν είναι η γενιά του Τιτάνα Ιαπετού και η γενιά του Τιτάνα Κρόνου, που επονομάστηκαν και επικράτησαν ως γενιές των Ατλάντων. Ο Τιτάνας Ιαπετός, λένε οι πηγές, πως νυμφεύτηκε με δυο Ωκεανίδες, την Κλυμένη και την Ασία. Με την Κλυμένη γέννησε τον Άτλαντα, τον Μενοίτιο, τον Επιμηθέα και τον Προμηθέα τους επονομαζόμενους από τον πατέρα τους Τιτάνες. Ο Άτλαντας αυτός έγινε αρχηγός των Τιτάνων και υπήρξε γενάρχης πολλών απογόνων οι οποίοι απ' αυτόν ονομάστηκαν Άτλαντες. Η γενιά του Τιτάνα Κρόνου ονομάστηκε "δεύτερη θεϊκή δυναστεία". Οι Τιτάνες και ο Κρόνος, όπως δέχονται όλοι οι αρχαίοι, είχαν την έδρα τους κάπου στη Δύση, στα νησιά των Μακάρων, στα Ηλύσια πεδία, στα νησιά της Εδέμ, στη "χρυσή πολιτεία του Κρόνου", που καρποφορούσε δυο φορές το χρόνο και θέριζαν δυο φορές. Γι' αυτό και έμβλημά του ο Κρόνος είχε ένα χρυσό δρεπάνι. Τ' ότι η χώρα τους ή τα νησιά τους ήταν στον Ατλαντικό Ωκεανό επιβεβαιώνεται και από την ονομασία στα πολύ παλιά χρόνια του σημερινού στενού Γιβραλτάρ, "Κρόνου Στήλες". Κάποιες εποχές τ' ονόμαζαν "Στήλες Βριάρεω" και "Γαδειρίδες Πύλες". Ύστερα από το ταξίδι του Ηρακλή στη δύση και την συνάντησή του με τον Άτλαντα στις Εσπερίδες νήσους, το στενό ονομάστηκε για πολλούς αιώνες "Στήλες του Ηρακλή". Ο Κρόνος ξεσήκωσε τους άλλους Τιτάνες, τους Κύκλωπες και τους Γίγαντες να τα βάλουν με τον πατέρα τους τον Ουρανό, ο οποίος με το παραμικρό παράπτωμά τους τους "γκρέμιζε στα Τάρταρα" (ερμήνευε ανήλιαγες φυλακές). Ο Κρόνος αφού αποδυνάμωσε τον πατέρα του τον κατακρεούργησε με το δρεπάνι και ανέλαβε αρχηγός αυτός, με τους λοιπούς Τιτάνες τη διακυβέρνηση του "Σύμπαντος". Νυμφεύτηκε τη Ρέα και μαζί της γέννησε την Εστία, τη Δήμητρα, την Ήρα, τον Άδη, τον Ποσειδώνα και το Δία. Όταν μεγάλωσε ο Δίας, εκθρόνισε με τη σειρά του τον πατέρα του τον Κρόνο, και μοίρασε την εξουσία με τα αδέρφια του, τα οποία τον βοήθησαν. Οι νέοι "θεοί" για να στερεώσουν την εξουσία τους, αν και Τιτάνες οι ίδιοι, τα έβαλαν με τους άλλους Τιτάνες που υποστήριζαν τη βασιλεία του Κρόνου και τους νίκησαν σε ένα δεκαετή τρομακτικό πόλεμο, που ονομάσθηκε Τιτανομαχία. Φαίνεται ότι οι νέοι "θεοί" μοίρασαν την αυτοκρατορία τους (αυτή που βρήκαν από τον Κρόνο) διότι όλοι οι μύθοι αναφέρουν ότι: " Κατά τη μοιρασιά της εξουσίας τους η θάλασσα έπεσε στον Ποσειδώνα, ο Κάτω Κόσμος στον Άδη, και στον Δία ο Ουρανός και η Γη ". Ο Δίας λοιπόν έγινε ο υπέρτατος κυβερνήτης. Ο Ποσειδώνας που διαφέντευε τη θάλασσα, όλα τα παράλια, τα νησιά, τις λίμνες και όλα τα υδρόβια όντα, έκτισε το παλάτι του, σύμφωνα με πολλούς αρχαίους συγγραφείς, στον Ατλαντικό ωκεανό, σ' ένα νησί επάνω, στο νησί της Ατλαντίδας. Έγινε ο νέος βασιλιάς της Ατλαντίδας και μοίρασε το νησί σε δέκα τμήματα. Σε κάθε τμήμα όρισε ένα γιο του σαν βασιλιά. Το κεντρικό νησί το έδωσε στο πρωτότοκο γιο του τον Άτλαντα (αυτός ήταν άλλος από τον Ατλάντα το γιο του Ιαπετού). Τους δέκα γιους που έγιναν βασιλιάδες τους έκανε με την ωραιότατη Ατλαντίδα Κλειτώ, θυγατέρα του Ευήνωρα και της Λευκίππης και ήταν οι εξής: Ο Άτλαντας, ο Γάδειρος,ο Αμφήρης, ο Ευαίμωνας, ο Μνησέας, ο Αυτόχθονας, ο Ελάσιππος, ο Μήστορας, ο Αζάης και ο Διαπρεπής. Ο Ποσειδώνας και οι απόγονοί του συνέχισαν τη γενιά των Ατλάντων. Επί της εποχής τους η ακμή και η αυτοκρατορία των Ατλάντων επεκτάθηκε. |
Γιος του Κρόνου και της Ρέας, αδερφός του Δία και του Πλούτωνα, ένας από τους 12 θεούς του Ολύμπου. Κατά τη διανομή της παγκόσμιας εξουσίας, μετά την εκθρόνιση του Κρόνου, πήρε το βασίλειο των θαλασσών. Ο θεός αυτός είχε πολλά παλάτια. Το ένα χτίστηκε από τον Ήφαιστο και βρισκόταν στη κορυφή του ιερού βουνού Όλυμπος, όπως και των άλλων Ολυμπίων. Ένα δεύτερο από αστραφτερό μάλαμα τον περίμενε στα βάθη της θάλασσας, όπου περνούσε τις μέρες και τις νύχτες του κοντά στη Αμφιτρίτη. Το παλάτι αυτό το τοποθετούσε ο Όμηρος κοντά στις Αιγές, χωρίς να φανερώνει σε ποια αιγαιοπελαγίτικη γωνιά φαντάζεται τη πολιτεία αυτή. Ένα τρίτο υπήρχε στο νησί της Ατλαντίδας στον Ατλαντικό ωκεανό, όπου εκεί είχε παρέα την Κλειτώ. Το παλάτι αυτό ήταν πολυτελέστατο, και το περιγράφει με καταπληκτικές λεπτομέρειες ο Πλάτωνας. Για τη γέννησή και την ανατροφή του υπάρχουν διάφοροι μύθοι: Στην Αρκαδία ιστορούσαν πως όταν η Ρέα γέννησε τον Ποσειδώνα, τον έκρυψε σε μια φάτνη ανάμεσα στα ζώα και παρουσίασε στον Κρόνο ένα νεογέννητο πουλάρι, σαν παιδί τους. Έτσι ο Κρόνος κατάπιε το πουλάρι και ο Ποσειδώνας γλίτωσε από τον πατέρα του. Στη Ρόδο έλεγαν ότι η Ρέα έδωσε το νεογέννητο να το προστατέψουν οι Τελχίνες, οι πρώτοι κάτοικοι της Ρόδου, και ότι αυτοί μαζί με την Καφείρα, μια κόρη του Ωκεανού, ανέθρεψαν τον θαλασσινό "θεό". Άλλη παραλλαγή αναφέρεται στη "Θεογονία" του Ησίοδου: Ο Κρόνος, που κατάπινε τα παιδιά του, κατάπιε και το νεογέννητο Ποσειδώνα. Αργότερα ο Δίας που ήταν ο μόνος που γλίτωσε, νικώντας τον πατέρα του, τον ανάγκασε να ξεράσει όλα τα παιδιά του. Έτσι ο Ποσειδώνας και τ' άλλα αδέρφια του, απελευθερώθηκαν. Το όνομα Ποσειδώνας φαίνεται ότι σχετίζεται ετυμολογικά με τις λέξεις: πότος, πόντος και ποταμός. Του αποδίδονταν τα επίθετα "κυανοχαίτης" για το χρώμα των κυμάτων, "γαιήοχος", επειδή το νερό των θαλασσών περιβάλλει τη Γη, "ευρυκρείων", δηλ. πανίσχυρος. Ακόμα: άναξ, ενάλιος, θαλάσσιος, ευρυθάλασσος. Ήταν κύριος όλων των θαλασσινών θεοτήτων. Όλα τα θαλάσσια φαινόμενα αυτός τα προκαλούσε. Αυτός έστελνε τις τρικυμίες και έφερνε πίσω τη γαλήνη. Ονομαζόταν ακόμα: "ενοσίγαιος", "ενοσίχθων", "κινάκτωρ γαίας", επειδή προκαλούσε τους σεισμούς και σύντριβε τους βράχους με την τρίαινά του. Έτσι, στη Θεσσαλία π.χ., όταν ο Πηνειός πλημμύρισε τη χώρα, ο θεός χτύπησε με την τρίαινά του τα Τέμπη και άνοιξε μια χαράδρα για να χυθούν τα νερά στη θάλασσα. Γι' αυτό και οι Θεσσαλοί τον αποκαλούσαν "Πετραίο". Ορμητική και ακάθεκτη, όπως το στοιχείο στο οποίο εξουσίαζε, ήταν και η οργή του για εκείνους που έδειχναν ασέβεια στο πρόσωπό του. Έτσι, τον Οδυσσέα, επειδή τύφλωσε το γιο του Πολύφημο τον Κύκλωπα, τον έκαμε να περιπλανηθεί στις θάλασσες και τον απομάκρυνε από την πατρίδα του, έως ότου ο Δίας σε κάποια στιγμή απουσίας του αδερφού του και των άλλων θεών βοήθησε στην επιστροφή του δυστυχισμένου ήρωα. Μίσος μεγάλο είχε και κατά της Τροίας, από τότε που ο βασιλιάς Λαομέδοντας αρνήθηκε την αμοιβή που του είχε υποσχεθεί όταν μαζί με τον Απόλλωνα έχτισε τα τείχη της πόλης. Γι' αυτό και έστειλε θαλάσσιο τέρας κατά της χώρας και κατά την πολιορκία υποστήριξε με κάθε τρόπο τους Έλληνες. Σαν "θεός" της θάλασσας ο Ποσειδώνας μπορεί να ταξιδεύει με το χρυσό του άρμα πάνω στα κύματα, που ανοίγουν χαρούμενα πάνω στο πέρασμά του και ούτε καν το νοτίζουν, την ίδια ώρα τα δελφίνια προβάλλουν από το βυθό στην επιφάνεια σκιρτώντας γύρω από το αμάξι του θεού τους. Και στο γιο του τον γίγαντα Ωρίωνα είχε ο "θεός" δώσει τη χάρη να περπατά πάνω στη θάλασσα χωρίς να βουλιάζει. Του ίδιου "θεού" δώρο ήταν ότι τα καράβια των Φαιάκων πετούσαν πάνω στα κύματα με τη γρηγοράδα που έχει ο στοχασμός του ανθρώπου. Οι αρχαίοι Πελασγοί θεώρησαν τον Π. όχι μόνο θεό της θάλασσας, αλλά γενικά όλων των νερών που ήταν στην επιφάνεια ή στα έγκατα της Γης, δηλ. των λιμνών, των πηγών και των ποταμών. Ήταν ακόμα και "Ίππιος" ο Π., επειδή λεγόταν ότι αυτός έπλασε το άλογο και δίδαξε την ιππηλασία, γι' αυτό και τον θεωρούσαν προστάτη των ιππικών αγώνων. Ο Ποσειδώνας με τη Κλειτώ έκανε τον Άτλαντα και άλλους εννιά γιους τους οποίους έκανε βασιλιάδες μοιράζοντας το βασίλειο του στα νησιά της θάλασσας. Η νόμιμη σύζυγος του Ποσειδώνα ήταν η κόρη του Ωκεανού Αμφιτρίτη. Στην προσπάθειά του για να την κατακτήσει τον βοήθησε ένα δελφίνι. Όταν ο Ποσειδώνας την πλησίασε, γεμάτος επιθυμία, εκείνη τον φοβήθηκε κι έτρεξε να εξαφανιστεί μέσα στο θαλασσινό βασίλειο του Άτλαντα. Τότε ο Ποσειδώνας έστειλε πολλούς φίλους του να ψάξουν να τη βρουν κι' ανάμεσα σ΄ αυτούς το δελφίνι, που την ανακάλυψε στα νησιά του Άτλαντα, τη βεβαίωσε για τις σοβαρές προθέσεις του Ποσειδώνα και την έπεισε να το ακολουθήσει στη συνάντησή του με το θαλασσινό θεό. Γι' αυτό έλεγαν, ο Ποσειδώνας από τότε τίμησε το δελφίνι θεσπίζοντας να το θεωρούν ιερό και ονομάτισε για χάρη του στον ουρανό τον αστερισμό του Δελφίνος. Με την Αμφιτρίτη απέκτησε τρία παιδιά: Τον Τρίτωνα με το λεπιδωτό σώμα και την ουρά ψαριού, τη Ρόδη, που έγινε σύζυγος του Ήλιου και μητέρα του Φαέθωνα, και τη Βενθεσικύμη. Σε αρχαία κείμενα, έχουν καταγραφεί μια στρατιά από άλλα παιδιά, που απέκτησε με διάφορες άλλες θεές, νύμφες ακόμα και θνητές γυναίκες, τα οποία έγιναν ηγέτες, πολεμιστές, ναυτικοί, οικιστές και ήρωες. Μνημονεύουμε μερικά από τα παιδιά του, που έχουν σχέση με το θέμα μας: Ο Νηλέας, βασιλιάς της Πύλου και ο Πηλέας, βασιλιάς της Ιολκού, τους γέννησε με την θνητή Τυρώ. Τον Ναύπλιο, ιδρυτή της Ναυπλίας την οποία οχύρωσε με κυκλώπεια τείχη, τον γέννησε με την Αμυμώνη. Ο Παλαιστίνος βασιλιάς της θράκης. Ο Πελασγός γενάρχης των Πελασγών (μια από τις φυλές των προελλήνων), τον γέννησε με την Ωκεανίδα Μελίβοια, που έφθασε μέχρι τη Θεσσαλία, όπου έκτισε και πόλη στην οποία έδωσε τ' όνομά της. Η Ρόδος, ηγέτιδα της Ρόδου, που σώθηκε από τον κατακλυσμό, την γέννησε με την "θεά" Αφροδίτη. Ο Χίος, πρώτος οικιστής της Χίου. Ο Λέλεξ γενάρχης της φυλής των Λελέγων (μια από τις φυλές των προελλήνων). Ο Ωρίων, κυνηγός των Πλειάδων, τον γέννησε με την Αμαζόνα Ευρυάλη Μνημονεύεται συνήθως ως πατέρας αγροίκων και σκληρών ανδρών ή τεράτων (Ανταίου, Πολυφήμου, Κύκνου, Βουσίριδος, Αμύκου, Κερκύονος κ.α.) ή και ίππων. Π.χ. με τη Γοργόνα-Μέδουσα απέκτησε τον Πήγασο, το φτερωτό άλογο, και τον χρυσάορα, πατέρα του τρισώματου γίγαντα Γηρυόνη που είχε τα περίφημα βόδια και που εξοντώθηκε από τον Ηρακλή. Η λατρεία του Π. ήταν διαδομένη σ' ολόκληρη την Ελλάδα, τη Ν Ιταλία και τα ιωνικά νησιά. Προς τιμή του θυσίαζαν άσπρους και μαύρους ταύρους, αγριογούρουνα και κριάρια. Επίσης διοργάνωναν ιππικούς αγώνες στον Ισθμό της Κορίνθου, κατά τα Ίσθμια. Στη Ν. Ιταλία ο Π. ταυτίστηκε από τους Ρωμαίους με το θαλάσσιο θεό Neptunus Ιστορική ανάλυση και σχόλιαΚαι γι' αυτόν το θεό βλέπουμε σε πολλούς μύθους τη σχέση του όχι μόνο με πολλές αρχαιοελληνικές πόλεις και νησιά αλλά και με νησί στον Ατλαντικό ωκεανό. Από τις τρεις μυθικές παραλλαγές για τη γέννησή του και την ανατροφή του πιο πιθανές φαίνονται να είναι οι δυο τελευταίες δηλ αυτή που επικρατεί στους Ρόδιους και αυτή που μας λέει ο Ησίοδος: α) ο Ποσειδώνας γεννήθηκε από τον Κρόνο και την Ρέα που ζούσαν στον Ατλαντικό ωκεανό β) το νεογέννητο παιδί είτε φυλακίσθηκε σε ανήλιαγη φυλακή από τον Πατέρα του (τον "κατάπιε" ο Κρόνος, λέει ο Ησίοδος στο μύθο), είτε η μητέρα του πρόλαβε και τον μετάφερε στη Ρόδο, για να τον γλιτώσει από την οργή του άντρα της που "κατάπινε" τα παιδιά της. Εκεί τον προστάτευαν οι Τελχίνες, οι πρώτοι κάτοικοι, και τον έτρεφε η Καφείρα, που ήλθε από τον Ωκεανό. Δηλαδή η Ρέα δεν τον άφησε στη τύχη του. Το ίδιο άλλωστε έγινε και με τον Δία στη Κρήτη. Ο Ποσειδώνας όταν μεγάλωσε, βοήθησε τον Δία και τους άλλους "θεούς", που αργότερα ονομάσθηκαν "Ολύμπιοι", να ανατρέψουν την εξουσία των Τιτάνων του Κρόνου και του Ιαπετού, με δεκαετή πόλεμο, την Τιτανομαχία. Όταν οι νέοι "θεοί" ήλθαν στην εξουσία και μοίρασαν ξανά τον κόσμο δια κλήρου, ο Ποσειδώνας πήρε την εξουσία της θάλασσας και των νερών. Έγινε ο νέος βασιλιάς της Ατλαντίδας, αφού πρώτα τιμωρήθηκαν οι προηγούμενοι (ο Άτλας, ο Προμηθέας και οι άλλοι γιοι του Ιαπετού) και τη χώρισε σε δέκα γεωγραφικές ζώνες, για να βασιλέψουν οι δέκα γιοι που απέκτησε με τη Κλειτώ. Οι Άτλαντες επί της εποχής του Ποσειδώνα και του πρωτότοκου γιου του Άτλα ανέπτυξαν τη ναυσιπλοία (Σύμφωνα με τη μυθολογία ο Ποσειδώνας ταξίδευε με το χρυσό του άρμα πάνω στα κύματα που άνοιγαν χαρούμενα...και ο γιος του Ωρίων μπορούσε να περπατά πάνω στη θάλασσα χωρίς να βουλιάζει, αυτό δείχνει ότι οι Άτλαντες ήταν και κατασκευαστές πλοίων). Ο Πλάτων και οι Αιγύπτιοι ιερείς αναφέρουν ότι είχαν 1200 πλοία, ο δε Όμηρος αναφέρει για αυτοκινούμενα πλοία. Πολλοί δε μύθοι αναφέρουν ότι ο Ποσειδώνας ήταν γεννήτορας περίεργων τεράτων, όπως π.χ. του φτερωτού αλόγου Πήγασου, που μια εξήγηση δίνεται αν υποθέσουμε ότι οι Άτλαντες ήταν και κατασκευαστές ιπτάμενων συσκευών (ή μήπως ήταν έμβλημα του Ποσειδώνα, όπως η τρίαινα και το δελφίνι;) Η γενιά και οι απόγονοι του Ποσειδώνα που έχουν καταγραφεί σε αρχαία κείμενα αποτελούν στρατιά από αρχαίους ήρωες, αρχηγέτες, οικιστές, πολεμιστές, ιερείς και μύστες, ναυτικούς, νύμφες ακόμη και "θεούς". Έχουμε όμως τη γνώμη ότι αν υπήρξε πραγματικά η Ατλαντίδα και ο Ποσειδώνας ήταν βασιλιάς της, από τους τόσο πολλούς ήρωες που μνημονεύονται για παιδιά του, οι άμεσοι και γνήσιοι απόγονοι του δεν είναι δυνατό να ξεπερνούν τους είκοσι.. Οι υπόλοιποι ήταν φαίνεται τοποτηρητές των Ατλάντων στις αποικίες τους. Όταν καταποντίστηκε η Ατλαντίδα, απ΄ όπου αντλούσαν τη δύναμη τους, για να συνεχίσουν να ασκούν άνετα την εξουσία τους, θεοποίησαν τον Ποσειδώνα και βασίλευαν δικαιωματικά σαν απόγονοί του. Από τα ιερατεία αργότερα, που οι ίδιοι τα οργάνωσαν, καταγράφηκαν ως γιοι, θυγατέρες ή εγγόνια του Ποσειδώνα. |
Ο Ζευς ήταν ανώτατος θεός των αρχαίων Ελλήνων, ο "πατήρ ανδρών τε θεών τε" κατά τον Όμηρο. Ήταν γιος του Κρόνου και της Ρέας και αδερφός του Ποσειδώνα, του Άδη, της Εστίας, της Δήμητρας και της Ήρας, μάλιστα της Ήρας ήταν και σύζυγος.
Ο Κρόνος μόλις γεννούσε η Ρέα παιδί το άρπαζε από τα χέρια της και το κατάπινε, για να αποφύγει την πραγματοποίηση ενός χρησμού, σύμφωνα με τον οποίο ένα από τα παιδιά του επρόκειτο να τον εκθρονίσει. Η Ρέα για να γλιτώσει τον τελευταίο γιο (τον Δία) που εγκυμονούσε, καταφεύγει στη Κρήτη (βλέπε Θεογονία 459) και εκεί σ' ένα σπήλαιο του βουνού Δίκτης ή κατ' άλλους του Ίδη, γεννά και παραδίδει το βρέφος στις Νύμφες Αδράστεια και Ίδη και στους Κουρήτες. Μετά γυρίζοντας στον ουράνιο σύζυγό της, του δίνει μια πέτρα σπαργανωμένη που αυτός ανύποπτος την καταπίνει. Οι αρχαίοι συγγραφείς διηγούνται κατά διαφόρους τρόπους τα σχετικά με την ανατροφή του Δία. Κατά μια εκδοχή, στο όρος Δίκτης της Κρήτης ο Ζευς τρεφόταν με το γάλα μιας κατσίκας, της Αμάλθειας. Η κατσίκα Αμάλθεια ήταν τρομερό ζώο. Καταγόταν από τον Ήλιο, η όψη της δε, ήταν τόσο τρομερή, ώστε ούτε οι Τιτάνες δεν μπορούσαν να την ανεχθούν. Γι' αυτό είχαν παρακαλέσει την Γαία να κρύψει την Αμάλθεια σε ένα άντρο της νήσου Κρήτης. Εκεί της πήγαν τον Δία. Γι' άλλους η Αμάλθεια ήταν νύμφη, γεγονός πιο πιστευτό. Κατά τον Αθήναιο ο Ζευς ανατράφηκε από περιστέρια. " Του έφερναν την αμβροσία από τα άκρα του ωκεανού. Ένας αετός με μυτερά νύχια πήγαινε κάθε βράδυ και αντλούσε το νέκταρ από την πηγή και του το έφερε δια μέσου των αιθέρων. Γι' αυτό ο Ζευς αφού κατανίκησε τον πατέρα του Κρόνο, χάρισε στον αετό την αθανασία και τον έκανε αστερισμό. Όσον αφορά τα περιστέρια ανάθεσε σ' αυτά την ωραία υπηρεσία να αναγγέλλουν τις εποχές ". Κατ' άλλους η φροντίδα της ανατροφής του γιου του Κρόνου ανετέθη στις δυο κόρες του βασιλιά της Κρήτης Μελίσσου, την Αδράστεια και τη Μέλισσα. Οι Κουρήτες χόρευαν πολεμικούς χορούς ολόγυρα από το βρέφος, όταν τούτο έκλαιγε, κατακτυπώντας τα ξίφη τους πάνω στις ασπίδες για να πνίγουν με το θόρυβο το κλάμα του παιδιού. Ήταν οι προστάτες του. Ο Δίας μεγάλωσε με πολλές προφυλάξεις, κρυμμένος στα βουνά της Κρήτης. Τότε χρειάστηκε να παλέψει με τον πατέρα του, τον Κρόνο, να τον νικήσει και να τον κάνει να ξεράσει τα παιδιά που ως τότε είχε καταβροχθίσει. Μάλιστα όπως ιστορούσαν ορισμένοι, τότε ο Δίας ευνούχισε τον Κρόνο, όπως ο Κρόνος πριν είχε ευνουχίσει τον δικό του πατέρα, τον Ουρανό. Ύστερα απελευθέρωσε τους Κύκλωπες, που του έφτιαχναν τον κεραυνό και αργότερα τους Εκατόγχειρες και ενισχυμένος με αυτούς, κι ακόμη με τη κόρη του Ωκεανού τη Στύγα, και με τα παιδία της, τη Βία και το Κράτος, τον Ζήλο και την Νίκη, ο Δίας πολέμησε δέκα ολόκληρα χρόνια τους Τιτάνες, τους παλιότερους "θεούς", που δεν τον καταδέχονταν για αρχηγό. Και όταν τους γκρέμισε στα Τάρταρα, βρέθηκε στην ανάγκη να αντιμετωπίσει τους γιους του Ιαπετού, τον Άτλαντα και τον Μενοίτιο, τον Προμηθέα και τον Επιμηθέα. Τότε τιμώρησε τον Άτλαντα να σηκώνει για πάντα στους ώμους του τον ουράνιο θόλο, ενώ τον Προμηθέα τον κάρφωσε στον Καύκασο. Και ύστερα που ήρθαν οι Γίγαντες να εκδικηθούν για το κακό που έγινε στους Τιτάνες, τους ξέκανε και αυτούς ο Δίας με τη βοήθεια του Ποσειδώνα, της Αθηνάς και του Ηρακλή. Τέλος πάλεψε με τον Τυφώνα, ένα ακαταμάχητο τέρας, γέννημα του Τάρταρου και της Γης ή κατ΄ άλλους της Ήρας. Τότε ο Δίας πέρασε τον έσχατο κίνδυνο διότι ο Τυφώνας τυλίχθηκε με τις ουρές του πάνω στο σώμα του Δία, του έκοψε τα νεύρα και τον πέταξε μισοπεθαμένο σ' ένα βάραθρο. Τότε τον βοήθησε ο φτερωτός Ερμής που έκλεψε τα νεύρα και τα έδωσε στο Δία, και ο Αιγιπάνας που του τα έραψε πάλι. Έτσι ο Δίας μπόρεσε να ξανανιώσει τη δύναμη του και να δαμάσει τον Τυφώνα. Αναγνωρισμένος πια αρχηγός, ο Δίας μοιράστηκε με τους αδερφούς του τον κόσμο. Κατά την κλήρωση η θάλασσα έπεσε στον Ποσειδώνα, ο Κάτω Κόσμος στον Άδη και στον ίδιο ο Ουρανός και η Γη. Έτσι ο Ζ. έγινε ανώτατος κυβερνήτης και αποκατέστησε την ειρήνη στον κόσμο, τον οποίο διεύθυνε από τις κορυφές του Ολύμπου. Αλλά και τότε ακόμα ο Δίας δεν έμεινε δίχως σκοτούρες. Αντιμετώπισε συνωμοσία της Ήρας (της γυναίκας του), του Ποσειδώνα και της Αθηνάς μέσα στο ίδιο το παλάτι του. Γλίτωσε από την ανατροπή μόνο με τις ενέργειες της Θέτιδας, που έφερε από τα βάθη του Ωκεανού συμπαραστάτη του Δία τον σεβαστό σε όλους γίγαντα Βριάρεο. Και αυτή η παλατιανή συνωμοσία δεν ήταν η μόνη εχθρική ενέργεια της Ήρας, αφού σύμφωνα με ορισμένες παραλλαγές των μύθων, η Ήρα είχε παρακινήσει τους Τιτάνες εναντίον του Δία, προτιμώντας για βασιλιά των θεών τον Κρόνο ή τον Άτλαντα, και ή ίδια είχε γεννήσει ακόμα και τον Τυφώνα για να συντρίψει τον Δία Οι μύθοι απέδιδαν στο Δία πολυάριθμες ερωτικές περιπέτειες με θεές και θνητές γυναίκες, που προκαλούσαν συχνά την εγκληματική ζηλοτυπία της Ήρας. Σύμφωνα μ' αυτούς, μεταμορφωνόταν σε ζώα, σε πουλιά, σε βροχή κλπ. και ερχόταν σε ερωτική επαφή με όσες ερωτευόταν. Έτσι έφερε στον κόσμο πολυάριθμους θεούς, ημίθεους και ήρωες. Γι' αυτό και τα περισσότερα βασιλικά γένη της αρχαιότητας περηφανεύονται ότι κατάγονται από αυτόν. Σύμβολα της εξουσίας του ήταν ο κεραυνός, ο αετός, η βελανιδιά και το σκήπτρο. Η λατρεία του ήταν πανελλήνια. Ιδιαίτερα όμως τον τιμούσαν στην Αθήνα, όπου είχε χτιστεί το περίφημο Ολυμπιείο, στην Ολυμπία, όπου γίνονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες προς τιμή του, στη Δωδώνη, στην Κρήτη, στην Ιθώμη κ.α. Οι Ρωμαίοι τον αποκαλούσαν Jupiter και τον θεωρούσαν ανώτερο από όλους του ιταλικούς θεούς. Επίθετά του: stygiοus (=χθόνιος), pluνius (υέτιος), uνidus (ικμαίος) κ.α. Στην τέχνη, την οποία τροφοδότησε με πολλές εμπνεύσεις παριστανόταν συνήθως καθισμένος πάνω σε θρόνο με τον κεραυνό στο χέρι. Από τα πιο ονομαστά αρχαία αγάλματά του ήταν ο «Ολύμπιος Ζευς» του Φειδία και ο «Ιθωμάτης Ζευς» του Αγελάδα. Ιστορική ανάλυση - σχόλιαΚαι ο Δίας παρατηρούμε, σαν γιος του τιτάνα Κρόνου και της Ρέας, είχε καταγωγή από τους Τιτάνες. Αν και οι γονείς του ζούσαν, σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, κάπου στον Ωκεανό, στο νησί των Μακάρων, εν τούτοις για λόγους ανάγκης η Ρέα τον γέννησε στη Κρήτη, όπου εκεί τον μεγάλωσαν οι νύμφες Αδράστεια και Ίδη ή κατ' άλλους η νύμφη Αμάλθεια και τον προστάτευαν οι Κουρήτες με τον οπλισμό τους (ξίφη και ασπίδες). Όμως και εκεί στο βουνό που ζούσε, τρεφόταν εκτός των άλλων και με αμβροσία ή νέκταρ. Η αμβροσία κατά την αρχαιότητα ήταν η τροφή των θεών ενώ νέκταρ (προερχόταν από την Αμβροσία) εθεωρείτο το ποτό τους. Ένας αετός ή κατ' άλλους περιστέρι του έφερνε κάθε βράδυ αμβροσία και νέκταρ από μια πηγή στα άκρα του Ωκεανού δια μέσου των αιθέρων. Μήπως ο αετός αυτός ή το περιστέρι ήταν ιπτάμενη συσκευή; Που κάθε βράδυ ταξίδευε στο νησί των Μακάρων (βλέπε Ατλαντίδα) για να φέρει στο μωρό τρόφιμα και άλλα εφόδια που δεν υπήρχαν στη Κρήτη; Άλλωστε, μη ξεχνάμε, ότι ο νεογέννητος Δίας ήταν "θεός" δηλ. είχε βασιλικό αίμα και προοριζόταν από τη μητέρα του να γίνει βασιλιάς. Βλέπουμε ότι ο Δίας όταν μεγάλωσε εκθρόνισε τον Κρόνο και απελευθέρωσε τα αδέρφια του από τις φυλακές ("ο Κρόνος καταβρόχθιζε τα παιδιά του" λένε οι μύθοι "αλλά αυτά σαν θεοί παρέμεναν ζωντανά"). Για να στερεώσει όμως την εξουσία του αναγκάστηκε να πολεμήσει τους άλλους Τιτάνες, σ' μια αδερφοκτόνα φοβερή Τιτανομαχία. Μετά αφού νίκησαν τους Τιτάνες οι νέοι "θεοί" δέχθηκαν ξαφνική επίθεση από τους Γίγαντες, που αμφισβητούσαν την εξουσία του. Άρχισε νέος κύκλος τρομερού πολέμου, της Γιγαντομαχίας, στον οποίο βγήκαν νικητές και πάλι οι νέοι "θεοί". Η Ελληνική μυθολογία αναφέρει ότι ο Δίας έστησε το παλάτι του και κυβερνούσε από την κορυφή του Ολύμπου (στη Θεσσαλία), αν και μεγάλωσε στη Κρήτη. Βλέπουμε δηλ. εδώ ότι ενώ η καταγωγή του ήταν από τη γενιά των Τιτάνων που ζούσαν στον Ωκεανό και ο πατέρας του και ο παππούς του (Ουρανός) κυβερνούσαν τον κόσμο από το παλάτι τους που βρισκόταν στα νησιά της Εδέμ ή νησί Μακάρων, ο ίδιος επέλεξε την κορυφή ενός βουνού (όχι στο βουνό της Κρήτης που μεγάλωσε αλλά σε βουνό της Θεσσαλίας) για να κατοικήσει και να διοικήσει μαζί με τους άλλους θεούς. Πρόκειται για πραγματική αλλαγή της έδρας του Βασιλείου των θεών, που έχει καταγραφεί στους μύθους; 'Ή μήπως αργότερα οι αρχαίοι Έλληνες ή Προέλληνες προσάρμοσαν τους μύθους των θεών στη δική τους παράδοση, βάζοντας τους να κατοικούν στο δικό τους χώρο; Ή μήπως οι Άτλαντες που διασώθηκαν από τον μεγάλο κατακλυσμό, ο Δευκαλίων (ανεψιός του Άτλαντα) και οι οικογένεια του, που έζησαν μετά την καταστροφή στη περιοχή της Θεσσαλίας, μετέφεραν εκεί τη λατρεία του (το γεγονός ότι ο Δευκαλίων έγινε βασιλιάς της Θεσσαλίας ταιριάζει με την εκδοχή αυτή). Όλα αυτά είναι ερευνητέα. Πάντως ότι και να συμβαίνει από τα τρία, οι μύθοι δέχονται ότι ο Δίας, αν και κυβερνούσε από τον Όλυμπο, εν τούτοις διατηρούσε τους δεσμούς του με τους φίλους του Γίγαντες, Κύκλωπες ή Τιτάνες που ζούσαν στον Ωκεανό, οι οποίοι τον βοηθούσαν (π.χ. ο γίγαντας Βριάρης ήλθε από τον Ωκεανό για να τον βοηθήσει να αντιμετωπίσει το πραξικόπημα της Ήρας και του Ποσειδώνα) |
|
Μύθος είναι μια πλαστή ιστορία που αναφέρεται στους θεούς, ημίθεους, ανθρώπινους ήρωες, στη φύση και στο νόημα του σύμπαντος. Οι μύθοι αποτελούν τα πρώτα δημιουργήματα της ανθρώπινης φαντασίας, γι' αυτό και υπάρχουν σ' όλους τους λαούς της Γης. Πρώτοι μυθοπλάστες όμως θεωρούνται οι αρχαίοι Έλληνες, οι οποίοι έχουν και τους περισσότερους μύθους. Με τους μύθους ασχολήθηκαν κατά την αρχαιότητα ιστορικοί και φιλόσοφοι, και ποιητές. Από τους ποιητές οι πρώτοι που ασχολήθηκαν με τη καταγραφή των μύθων, στη τοτινή καθομιλούμενη Ελληνική γλώσσα, ήταν ο Όμηρος στην "Ιλιάδα" και "Οδύσσεια" και ο Ησίοδος (750-700 π.Χ.). στο έργο του "Θεογονία". Ο Όμηρος και ο Ησίοδος δεν ήταν απλοί ποιητές. Ήταν και μέλη (μύστες) των ιερατείων και αποκάλυψαν πολλά από τα μυστικά που ήταν καταγραμμένα σ' αυτά. Τα ιερατεία ήταν αυτά που κατέγραφαν, από πολύ παλιά όλες τις ιστορίες, τις μυθιστορίες, τα συμβάντα και τα γεγονότα, σε γλώσσες ακατάληπτες από τους λαούς. Πολλές φορές ανακάτευαν τα δρώμενα με τις δοξασίες, τις επιθυμίες και τα όνειρα ή σκόπιμα άλλες φορές συγκάλυπταν ή διαφοροποιούσαν τα γεγονότα. Πρόσωπα υπαρκτά που είχαν κάνει ένα επιβλητικό έργο, παρουσιάζονταν, σαν μυθικοί ήρωες, όπως λόγου χάρη οι οικιστές αρχαιοτάτων πόλεων που φέρουν τα ονόματά τους και βρέθηκαν ερείπια αυτών των πόλεων ακόμα και επιγραφές (π.χ. Τροία). Έτσι έγινε ένα αξεδιάλυτο μπέρδεμα ιστορικών και μυθικών προσώπων, φαινομένων και θεών. Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι, όπως θα δούμε παρακάτω, για τα ίδια πρόσωπα και περιστατικά υπάρχουν διαφορετικοί μύθοι. Από τους ιστορικούς ο πιο γνωστός είναι ο Ηρόδοτος, ο οποίος γνωρίζει τις θρησκευτικές και μυθολογικές παραστάσεις και των πολιτισμένων ανατολικών λαών και συγκρίνει αυτές με των Ελλήνων. Από τους φιλοσόφους αξιομνημόνευτοι είναι οι στωικοί, οι οποίοι ερμήνευαν τους μύθους τους σχετικούς με τους θεούς ως σύμβολα θρησκευτικών ή φυσικών εννοιών. Αργότερα, κατά τους αλεξανδρινούς χρόνους, ο Ευήμερος επιχείρησε να μεταβάλει τη μυθολογία σε ιστορία. Δίδασκε ότι και οι θεοί και οι σχετικοί μ' αυτούς μύθοι αποτελούν απήχηση ιστορικών γεγονότων. Ο Ευήμερος (4ος - 3ος αιώνας π.Χ.) έγραψε για τους "θεούς" πως δεν ήταν υπερφυσικά όντα, αλλά ονομαστοί πολεμιστές που πέρασαν στο θρύλο και έγιναν "θεοί". Μελετώντας τους Ελληνικούς μύθους που σώζονταν μέσα στους κατοίκους σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, από το 2000 π.Χ. και εντεύθεν θα ανακαλύψουμε πολλούς θρύλους που δέχονται ότι αρκετοί παλιοί ήρωες της Ελλάδας και άλλων λαών της Μεσογείου, ακόμα και θεοί, μυθικά και ιστορικά πρόσωπα, γενάρχες και βασιλιάδες διαφόρων περιοχών της Ελλάδας, είχαν προγόνους τους Άτλαντες από τη γενιά των Τιτάνων. Οι άγραφες παραδόσεις (μύθοι) για τον Άτλαντα, τον Ποσειδώνα, τον Κρόνο, τους Γίγαντες, τους Κύκλωπες, τους Τιτάνες και όλη τη γενιά τους, τις γοργόνες, τις αμαζόνες, αλλά και για "θεούς" όπως Δία, Ερμή, Αθηνά κ.α. που διατηρούνταν στη μνήμη μιλούν για τη σχέση τους με ένα παραδεισένιο, στη φαντασία των αρχαίων, νησί στα πέρατα της γης, δυτικά, στον Ωκεανό. Το νησί αυτό δεν ήταν παρά η Ατλαντίδα. Οι Έλληνες, και οι περισσότεροι αρχαίοι λαοί, διατηρώντας (σώζοντας) μερικές μνήμες από τη μεγάλη αυτή χώρα και την ιστορία της, προχώρησαν να μετατρέψουν πολλούς βασιλιάδες και ήρωες της σε "θεούς". Αυτό συνέβη γιατί οι λαοί πολλών χωρών και πόλεων είχαν αποικισθεί και εκπολιτιστεί από τους Άτλαντες ή άλλοι ήλθαν σε επαφή μαζί τους, χωρίς αυτό να εννοεί ότι δεν υπήρχαν και άλλοι πολιτισμένοι λαοί την ίδια εποχή ή σε προηγούμενες εποχές. Στη θεοποίηση αυτή συνετέλεσε πάρα πολύ ο καταποντισμός της "μητρόπολης" (Ατλαντίδας) από ένα κατακλυσμό παγκόσμιο (αναφέρεται στις παραδόσεις όλων των λαών με τον ίδιο σχεδόν τρόπο), γιατί χάθηκαν τα γραπτά ντοκουμέντα, καταστράφηκαν τα περισσότερα μνημεία, τα τεχνικά έργα κ.α.. Ο παγκόσμιος κατακλυσμός δεν έπληξε με την ίδια ένταση όλα τα μέρη της γης, γι' αυτό σε πολλά σημεία διατηρήθηκαν ορισμένα έργα (π.χ. πυραμίδες). Έτσι ξεκίνησε μια νέα γενιά ανθρώπων, και ένας νέος πολιτισμός, από τους διασωθέντες. Οι Άτλαντες κατακτητές που επέζησαν στις αποικίες, χάνοντας τη δύναμη της μητρόπολης που τους προστάτευε, σιγά-σιγά αφομοιώθηκαν από το γηγενές στοιχείο. Μετέδωσαν όμως προφορικά στις νέες γενιές την ιστορία του νησιού τους, τα κατορθώματα των αρχηγών τους και τον καταποντισμό. Η ιστορία των Ατλάντων και οι παραδόσεις της μυθοποιήθηκαν, συνδέθηκαν άρρηχτα με τις παραδόσεις των ντόπιων και αρκετοί ήρωες των Ατλάντων θεοποιήθηκαν. Θεωρούμε ότι η ιστορία της Ατλαντίδας είναι το κλειδί της Ελληνικής μυθολογίας. Σήμερα δυναμώνει η πεποίθηση ότι οι "θεοί" της Ελλάδας ήταν ανθρώπινες υπάρξεις. Η τάση να προσδίδεις θεϊκές ιδιότητες σε μεγάλους αρχηγούς της γης είναι βαθιά φυτεμένη στην ανθρώπινη φύση. Ο Ηρόδοτος (Ιστορία βιβλίο β') βεβαιώνει ότι οι ιερείς των Θηβών της Αιγύπτου του έδειξαν 341 καλοσιαία αγάλματα αρχιερέων που το καθένα αντιπροσώπευε μια γενιά από το παρελθόν και καλύπτουν όλα μαζί ένα διάστημα από 11340 χρόνων. Και του είπαν μάλιστα ότι πριν από αυτές τις γενιές "οι θεοί ζούσαν ανάμεσα στους ανθρώπους".
|
| Προϊστορία, Ατλαντίδα και θεοί: στην «Ελληνική Αγωγή» και στις «Πύλες του Ανεξήγητου» | |
Συζητώ στην «Ελληνική Αγωγή» με τον Λ. Γεωργιάδη
|
Η Άποψη του Μουσείου ΑτλαντίδαςΠαρουσίαση τμήματος της συνέντευξής μου στις "Πύλες του Ανεξήγητου" |
Βιβλιο-Παρουσίαση |
||
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ
Συγγραφέας: Θεόδωρος Πάσχος. Σελ.320 Δυο Έλληνες επιστήμονες με τη τεχνολογία τους βρίσκουν λύση στο πρόβλημα της επικοινωνίας με νοήμονα όντα του σύμπαντος χαράζοντας το μέλλον της ανθρωπότητας. Αναζητώντας να εξιχνιάσουν διάφορα μυστήρια φαινόμενα πρωταγωνιστούν σε ομάδες αποστολών για να κατασκοπεύσουν τα ιπτάμενα σκάφη που εμφανίζονται στη Γη, στον Άρη και στη Σελήνη και να επικοινωνήσουν με τα εξωγήινα όντα. Στη προσπάθειά τους αυτή μπλέκουν σε κινδύνους παντού, όμως ανακαλύπτουν και τα ίχνη της τεχνολογίας της Ατλαντίδας στα βάθη του ωκεανού... |
ΟΙ ΑΤΛΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΟΙ ΘΕΟΙ
Συγγραφέας: Βασίλης Πάσχος. Σελ. 350 Ο Βασίλης Πάσχος με το βιβλίο αυτό διεισδύει ερευνητικά στην αρχαιότητα και απομυθοποιώντας τους θρύλους και τις παραδόσεις, αποδείχνει την ύπαρξη των Ατλάντων. Για την αρχική κατοικία τους, την κοιτίδα του πολιτισμού της, τη χαμένη τους χώρα, παραθέτει πλούσιο υλικό και στοιχεία πειστικά... |
ATLANTES, NOT THE "GODS"
Αuthor: Vassilis Th. Paschos. Pages 80 Η νέα και τολμηρή θεωρία του κ. Βασίλη Πάσχου βασίζεται σε στοιχεία από τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τον Πλάτωνα, τον Πρόκλο, τον Πλούταρχο, τον Μάρκελλο και άλλους αρχαίους Έλληνες και Λατίνους συγγραφείς (τα έργα τους αναφέρονται στο βιβλίο του), από αιγυπτιακό πάπυρο, την επική ποίηση των Βαβυλωνίων (Έπος του Γκιλγκαμές κ.α.), τη Βίβλο, τις παραδόσεις των ανθρώπων γύρω από τη Μεσόγειο και την Κεντρική Αμερική και από σχετικά αρχαία ευρήματα σε αυτές τις περιοχές. Μπορείτε να κάνετε προεπισκόπηση και να αποκτήσετε το βιβλίο στο WebSite: Smashword.com/ |