Συγκρίσεις γραφών - παραδείγματα στη γραμμική Β'

Ομοιότητες & διαφορές μεταξύ Γραμμικής Α' & Γραμμικής Β'

Η μυκηναϊκή Γραμμική Β γραφή ονομάστηκε έτσι από τον ανασκαφέα της Κνωσού Άρθουρ Έβανς (Α. Evans) σε αντιδιαστολή με το πρώτο είδος της μινωικής Γραμμικής Α. Οι ομοιότητες των δύο γραμμικών γραφών οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Γραμμική Β προέκυψε από τη Γραμμική Α. Παράλληλα όμως με τις ομοιότητές οι δύο γραφές παρουσιάζουν και σαφείς διαφορές, οι οποίες εντοπίζονται τόσο στην εσωτερική τους δομή όσο και στην εξωτερική μορφή των συμβόλων τους.

Και οι δύο γραφές χρησιμοποιούν τον ίδιο αριθμό φωνητικών συμβόλων, ορισμένα από τα οποία είναι κοινά και στις δύο γραφές, ενώ άλλα εμφανίζονται μόνο σε μία από αυτές.

Σήμερα πιστεύεται ότι η δομή της Γραμμικής Β προήλθε από τη Γραμμική Α, αλλά τροποποιήθηκε προκειμένου να εκφράσει καλύτερα την ελληνική γλώσσα. Από την Γραμμική Α μέσω της σταδιακής μείωσης των συμβόλων και την ταυτόχρονη εισαγωγή νέων προήλθε η Γραμμική Β, μια καθαρά Ελληνική γραφή που μαρτυρεί την Ομηρική γλώσσα. Η Γραμμική Β παρουσιάζεται κυρίως σε πήλινες πινακίδες οι οποίες διασώθηκαν τυχαία καθώς ψήθηκαν από την καταστροφική φωτιά που μετέτρεψε τα μεγαλειώδη Μινωικά ανάκτορα σε ερείπια.

Η Γραμμική Β δομείται από ομάδες φωνητικών συμβόλων, οι οποίες συνοδεύονται από ιδεογράμματα που μερικά φαίνονται στο παρακάτω πίνακα:

Τα φωνητικά σύμβολα και το αντίστοιχο ιδεόγραμμα αναφέρονται στο ίδιο αντικείμενο. Τα συλλαβογράμματα, όπως ονομάζονται τα διαδοχικά φωνητικά σημεία (σύμβολα), αναπαριστούν φωνήεντα και ανοιχτές συλλαβές με συνδυασμό ενός συμφώνου και ενός φωνήεντος, όπου το τελευταίο είναι πάντοτε φωνήεν. Σε σαρανταπέντε από τα συνολικά ογδόντα εννέα σημεία παρατηρούνται αντιστοιχίες με σημεία της Γραμμικής Α και σε άλλα δέκα παρατηρούνται αντιστοιχίες με στοιχεία των παλαιότερων μινωικών γραφών. Εκτός από τα φωνητικά σύμβολα υπάρχουν και περισσότερα από εκατό ιδεογράμματα που παριστάνουν αντικείμενα, αριθμούς, οι οποίοι ακολουθούν το δεκαδικό σύστημα και μονάδες μέτρησης του βάρους και της χωρητικότητας. Αρκετά συλλαβογράμματα, ιδεογράμματα ή μονάδες μέτρησης παραμένουν ακόμη άγνωστα. Τα κενά αυτά της αποκρυπτογράφησης συμπληρώνονται σταδιακά με την ανάγνωση περισσότερων νέων κειμένων.

Από τα αρχαιολογικά δεδομένα γνωρίζουμε ότι το τελευταίο διάστημα χρήσης της Γραμμικής Β είναι το τέλος του 13ου αιώνα π.Χ., δηλαδή η τελική φάση πριν από την καταστροφή των μυκηναϊκών ανακτόρων. Δε γνωρίζουμε όμως ακριβώς το χρόνο της δημιουργίας της. Οι πινακίδες της Κνωσού χρονολογούνται στο διάστημα 1425-1385 π.Χ., άρα η χρήση της πιστοποιείται ήδη στον 15ο αιώνα π.Χ., ενώ η δημιουργία της μπορεί να τοποθετηθεί και νωρίτερα. H εμφάνισή της στα ανακτορικά κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας υπολογίζεται γύρω στο 1350-1300 π.Χ.

Σ' ένα βότσαλο η πιο παλιά μέχρι στιγμής Ελληνική γραφή

Μέχρι στιγμής η πιο παλιά γραφή Γραμμικής Β' που υπάρχει στον Ελληνικό χώρο είναι χαραγμένη στις επιφάνειες ενός απλού βότσαλου (κροκάλης), το λεγόμενο «βότσαλο της Καυκανίας» που έχει βρεθεί από την αρχαιολόγο Ξένη Αραπογιάννη την Άνοιξη του 1994 σε μια ιδιωτική οικία εις την Καυκανιά, επτά χιλιόμετρα έξω από την Ολυμπία. Η γραφή εκείνη είναι μεσοελλαδικής εποχής περίπου (μεταξύ1.600 και 1700 π.Χ.).

Το εύρημα αυτό είναι ένα σκούρο πράσινο ωοειδές βότσαλο διαστάσεων 4,9 cm. μήκος κατά 4.08 cm. σε πλάτος με πάχος 1,62 cm και έχει βάρος 48 γραμμάρια. Το εύρημα θεωρείται γνήσιο, μετά από επιγραφική μελέτη του L.Godart σε δημοσίευμα1 αν και ορισμένοι του χώρου αμφισβητούν την αυθεντικότητά του, διότι πηγαίνει την ιστορία της ελληνικής γραφής από το LM II 1450-1400 π.Χ. (από τον J. Driessen) 250 χρόνια πιο πίσω.

Ο Μυκηναιολόγος καθηγητής Ι. Προμπονάς σε Δημοσίευμα του αναφέρει:
«Το αρχαιότερο γραπτό μνημείο της ελληνικής γλώσσας είναι μια σχεδόν κυκλική κροκάλη που κυριολεκτικά μπορείς να την κρατήσεις μες στην παλάμη σου ….. Πάνω στο «βότσαλο της Καυκανιάς» διαβάζεται, μεταξύ άλλων, το ανθρωπονύμιο Χάροψ γραμμένο σε Γραμμική γραφή Β (ka-ro-qo= Χάροπ-ος). Το όνομα μαρτυρείται και στην Ιλιάδα του Ομήρου και ετυμολογικά σημαίνει "αυτός που έχει χαρούμενη όψη"».
Και καταλήγει ότι:
«Είναι αυτονόητο ότι η ελληνική δεν διαμορφώθηκε μέσα σε λίγους αιώνες. Διαμορφώθηκε πολλούς αιώνες πριν από τον 17ο π.Χ. αιώνα, στον οποίον χρονολογείται το "βότσαλο της Καυκανιάς"».

Με την καταστροφή των μυκηναϊκών ανακτόρων σταμάτησε και η χρήση της Γραμμικής Β, η οποία δεν αντικαταστάθηκε από κάποια άλλη γραφή μέχρι την δημιουργία του Ελληνικού αλφαβήτου (των 27 γραμμάτων) τον 8ο αιώνα π.Χ. Αυτό σημαίνει ότι η μυκηναϊκή γραφή είχε ως μόνο λόγο ύπαρξης να διευκολύνει τις διοικητικές λειτουργίες των ανακτόρων. Οι επόμενοι "σκοτεινοί αιώνες" χαρακτηρίζονται από πλήρη έλλειψη γραπτών πηγών, ωστόσο η μυκηναϊκή γλωσσική παράδοση διατηρήθηκε στον προφορικό λόγο. Ορισμένα στοιχεία της μυκηναϊκής διαλέκτου διασώθηκαν στα ομηρικά έπη και στη μεταγενέστερη ποίηση που διατήρησε τα επικά στοιχεία.

Παραδείγματα μεταγραφών σύγχρονων ελληνικών προτάσεων σε γραμμική Β'

Δείτε παρακάτω πως μεταγράφονται ορισμένες εκφράσεις που χρησιμοποιώ σ' αυτό το site σε γραμμική Β' με βάση πάντα τον πίνακα συλλαβογραμμάτων που δημιούργησαν οι Ventris , Chadwick

1) Η πρόταση "η Ατλαντίδα του Ωκεανού και του Αιγαίου" μεταγράφεται ως εξής:

ε α-τα-ρα-τι-δα  το-υ  ο-κε-α-νο-υ  qε  το-υ  α-κα-ο-υ 

2) Το όνομά μου "Θεόδωρος Πάσχος" μεταγράφεται ως εξής:

τε-ο-δο-ρο  πα-κο